Bắc kim thang là gì? sự tích bắc kim thang và ý nghĩa đằng sau

      31

Một bài hát thiếu nhi thông thường nhưng lại có nhiều cách lý giải, một trong số đó khiến người lớn cũng phải nổi da gà.

Bạn đang xem: Bắc kim thang là gì? sự tích bắc kim thang và ý nghĩa đằng sau


Đa số người Việt Nam đều từng ít nhất một lần nghe qua bài hát Bắc Kim Thang. Với đám trẻ con, đây đơn thuần chỉ là một bài đồng dao dễ nhớ dễ thuộc, không mang nhiều ý nghĩa đặc biệt. Nhưng vài năm trở lại đây, người lớn lại khá… hứng thú trong việc lý giải lời bài hát. Từ đó, những câu chuyện rùng rợn được mở ra khiến nhiều người tự hỏi liệu đây có phải là một bài hát trẻ em đơn thuần?

Giải nghĩa tên bài hát

 

“Bắc kim thang” có cách hiểu hơi “hàn lâm”. Cụ thể, cụm từ “kim tự tháp” cũng bắt nguồn từ chữ “kim” này mà có, do chỉ hình dạng cái tháp của người Ai Cập cổ là hình tam giác cân.

 

Trong dân gian Việt Nam, cái tên này là một kỹ thuật trồng cây thuộc họ dây leo ở miền Tây Nam Bộ. Người ta “bắc” hai cây cột hình thang cân giống kim tự tháp. Hai cây cột được bắt chéo lại với nhau và chân cột cắm trên mặt đất. Những cái thang này cách nhau một khoảng và chạy thành hàng dài, rồi được nối với nhau bằng một cái kèo dài trên đầu để giữ cân bằng, lực đỡ.

Và đến đây chính là câu “cà lang bí rợ”, ý chỉ tên những loại quả của miền Tây. Quả cà, củ khoai lang và quả bí rợ. Ba loại này đều là loại dây leo, người ta làm kim thang để thân cây có thể leo lên trên đó mà ra hoa kết quả.

Những giả thuyết về ý nghĩa bài hát

Câu chuyện cổ tích rùng rợn

Có nhiều giả thuyết về ý nghĩa của bài Bắc Kim Thang, trong đó giả thuyết được nhiều người đồng ý nhất là câu chuyện dân gian cảm động ca ngợi tình cảm bạn bè thân thiết giữa một anh bán dầu và một anh bán ếch.

 

Chuyện kể rằng, anh bán dầu và anh bán ếch là đôi bạn thân. Anh bán dầu từng giúp tiền bạc lo ma chay cho mẹ anh bán ếch nên anh rất quý trọng tình bạn này. Một ngày nọ, anh bán ếch phát hiện có con chim le le và bìm bịp dính bẫy. Sau khi được anh cứu mạng, chúng báo cho anh biết rằng có hai con ma dưới sông đã bàn với nhau trong 7 ngày tới, sẽ kéo chân anh bán dầu và anh bắt ếch, cho hai anh chết, thế mạng cho chúng để chúng được đầu thai.

Anh bán ếch đem chuyện kể cho bạn nghe nhưng anh bán dầu lại không tin. Vì thế, anh bán ếch cố tình chuốc say để anh bán dầu không thể đi qua sông buôn bán. Tới ngày thứ 7, anh bán dầu sực tỉnh, liền nhanh chóng quẩy hàng ra chợ. Khi đi qua cầu khỉ, anh bị ma làm phép, ngã xuống nước mà chết.

Anh bắt ếch vì tiếc thương bạn nhưng do còn sợ bọn ma da nên phải đợi hết một ngày sau mới dám vớt xác bạn lên mà làm ma chay. Thấy ân nhân của mình đau lòng, le le và bìm bịp cũng bay đến, cất tiếng kêu thảm thiết như tiếng kèn trống đám ma để tiễn biệt một người chết oan.

 

Đọc hết truyện cổ tích này thì có lẽ mọi người đều sáng tỏ vì sao trong bài đồng dao Bắc kim thang có 4 câu cuối là: “Chú bán dầu, qua cầu mà té. Chú bán ếch, ở lại làm chi. Con le le đánh trống thổi kèn. Con bìm bịp thổi tò tí te tò te”.

Xem thêm: Ký Hiệu S/N Là Gì Và Cách Kiểm Tra Ký Hiệu S/N Trên Điện Thoại? ?

Bắc kim thang là hình ảnh ẩn dụ cho tình cảm keo sơn, khắng khít của anh bán dầu và anh bán ếch như “bắc kim thang cà lang bí rợ, cột qua kèo là kèo qua cột”. Đó là sự tương trợ, gắn bó qua lại của nhân vật trong sự tích Bắc kim thang.

Giả thuyết của ông Nguyễn Hữu Hiệp

 

Trong hội thảo khoa học tại trường Đại học Cần Thơ năm 2003, ông Nguyễn Hữu Hiệp đến từ An Giang đã cho rằng, hiểu cho đúng thì bài đồng dao này phải được hát là: “Bắt kim than, cà lang bí rợ. Cột quai chèo, chèo qua chèo lại. Bắt ngựa ô, chạy vô vườn mít. Hái lá mít, chùi đít ngựa ô”. Tuy nhiên nhiều người cho rằng cách giải thích này lại khập khiễng và vô cùng tối nghĩa, khó hiểu.

Một số giả thuyết khác 

Có giả thuyết đề cập bài hát Bắc Kim Thang mà ta biết vốn là bài hát mà các em nhỏ Nam Bộ dùng để chơi trò khoèo chân, vừa chơi vừa hát. Bên cạnh đó, cũng có ý kiến cho rằng, bài hát Bắc Kim Thang có tên chính xác là “Bắt Kim Than” (tức là Bắt con ngựa màu nâu sậm) – hay là giai điệu vần vè nói về những chú ngựa mà thôi. 

Chắc hẳn tuổi thơ ai cũng đã từng ngâm nga câu hát: “Bắc kim thang cà lang bí rợ,…”.Nhưng đã bao giờ bạn suy ngẫm và thắc mắc không biết ý nghĩa ẩn chứa đằng sau từng ca từ trong lời bài hát bắc kim thang là gì chưa? Cùng Top lời giải khám phá qua thông tin về sự tích bắc kim thang chia sẻ trong bài viết dưới đây nhé!

Bắc kim thang là gì? 

Như chúng ta biết, đây là một bài hát dân gian quen thuộc với tuổi thơ của nhiều bạn trẻ Việt Nam, được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Với giai điệu vui tai, từ ngữ đơn giản, không quá phức tạp nên rất nhiều bạn nhỏ thuộc lòng bài hát này và “líu lo” hát suốt ngày, nhất là vào những lúc vui chơi, nô đùa. 

Đặc biệt, bài hát bắc kim thang được ca sĩ Xuân Mai phát hành đĩa nhạc vào năm 2005 và trở thành bài hát thiếu nhi “làm mưa, làm gió” thời điểm lúc bấy giờ.Bạn đang xem: Bắc kim thang là gì


*

Ý nghĩa bài Bắc kim thang" width="623">

Ngoài ra, bắc kim thang full còn được biết đến là bộ phim ki.nh d.ị Việt Nam được phát hành vào dịp Halloween năm 2019. Có thể nói, bộ phim đã “thổi một làn gió mới” vào thể loại phim ki.nh d.ị Việt Nam với nhiều chi tiết bất ngờ, rù.ng rợ.n và ẩn chứa đằng sau đó là ý nghĩa nhân sinh sâu sắc. 

Bộ phim bắc kim thang lấy bối cảnh là một gia đình sống ở vùng quê nhỏ thuộc miền Tây Việt Nam với đầy đủ các hủ tục phong kiến, đặc biệt là tư tưởng “trọng nam khinh nữ” và mối quan hệ phức tạp trong gia đình. Ngay từ thời điểm trailer bắc kim thang được công chiếu, bộ phim đã nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của đông đảo khán giả và hứa hẹn sẽ mang lại nhiều cảm xúc bất ngờ cho người xem!

Ý nghĩa bài hát bắc kim thang

“Bắc kim thang, cà lang bí rợ

Cột qua kèo, kèo qua cột

Chú bán dầu qua cầu mà té

Chú bán ếch ở lại làm chi?

Con le le đánh trống thổi kèn

Con bìm bịp thổi tò tí te tò te..”

Với lời ca mộc mạc, giản dị, bài hát được xem như một phần tuổi thơ không thể thiếu của các bạn thiếu nhi. Tuy nhiên không phải ai cũng có thể hiểu hết được ý nghĩa sâu xa đằng sau những câu hát đơn giản và vui nhộn này! 

Dù chưa biết ý kiến nào là chính xác, tuy nhiên, ở bài viết này, người viết xin được phép trình bày về câu chuyện đằng sau bài hát, mà cư dân mạng đang lan truyền mạnh mẽ. Cụ thể như sau:

“Cách đây rất lâu, từ cái hồi mà người ta còn dựa vào mặt trời để tính lịch, ở một vùng quê nọ, có anh bán ếch và anh bán dầu chơi với nhau rất thân. Trong khi anh bán ếch thường xuyên soi đèn bắt ếch về đêm thì anh bán dầu lại hay đi bán dầu vào lúc rạng sáng. Cả hai đều nghèo và dựng nhà sống tạm trên một cù lao nhỏ ven sông. Nếu họ muốn đi vào chợ làng, bắt buộc phải đi qua một cây cầu khỉ. Người ta kể lại rằng, hai anh thân nhau đến nỗi, khi mẹ của anh bán ếch qua đời, anh bán dầu đã đứng ra giúp đỡ tổ chức ma chay mà không hề tính toán. Và cũng kể từ đó, bên cạnh tình bạn thân thiết, giữa hai người còn nảy sinh một mối quan hệ ơn nghĩa.


*

Ý nghĩa bài Bắc kim thang (ảnh 2)" width="597">

Tình cờ trong một đêm, anh bán ếch nghe thấy tiếng kêu thảm thiết phát ra từ một cái bẫy trên đồng. Lại gần để xem, anh phát hiện ra có hai chú chim le le và bìm bịp nằm trong bẫy và có vẻ rất đau đớn. Thương xót chúng, anh mở bẫy. Hai con chim cảm ơn anh và hứa sẽ đền ơn báo đáp.

Ngay lập tức, anh bắt ếch đã truyền đạt lại lời của hai con chim cho anh bán dầu nghe nhưng anh bán dầu không tin. Để đảm bảo an toàn cho hai người, anh bán ếch liền nghĩ ra một cách. Cứ tối tối lại qua rủ anh bán dầu uống say với hết lý do này đến lý do khác. Đến ngày thứ 7 thì không may, anh bán ếch say quá ngủ quên còn anh bán dầu lại sực tỉnh vào lúc sáng sớm nên đã nhanh chóng quẩy hàng ra chợ làng. Và quả đúng như lời le le và bìm bịp, anh bán ếch đã bị hai con ma da hóa phép cho cầu trơn trượt mà sẩy chân rơi xuống nước qua đời. Dù rất thương bạn nhưng anh bắt ếch vẫn phải đợi hết một ngày sau mới dám vớt thi thể bạn lên mà làm ma. Thấy ân nhân của mình đau lòng, le le và bìm bịp cũng bay đến, cất tiếng kêu thảm thiết như tiếng kèn trống đám ma để tiễn biệt một người chết oan”.

Câu chuyện trên đã giải thích khá rõ ràng cho 4 câu cuối trong bài hát là “Chú bán dầu, qua cầu mà té/ Chú bán ếch, ở lại làm chi/ Con le le đánh trống thổi kèn/ Con bìm bịp thổi tò tí te tò te”. Như vậy, thực chất, 4 câu này là để diễn tả lại câu chuyện cổ tích đề cao tình bạn và tính chất cứu vật, vật trả ơn của người xưa. Nhưng vẫn còn hai câu khá tối nghĩa là “Bắc kim thang, cà lang bí rợ/ Cột qua kèo, là kèo qua cột”.

Như thế có thể hiểu “cột qua kèo, kèo qua cột” là chỉ mối quan hệ gắn bó vào nhau của hai vật thể. Cả câu “bắc kim thang, cà lang bí rợ, cột qua kèo, là kèo qua cột” cũng cốt là để miêu tả mối quan hệ gắn bó giữa anh bán dầu và anh bán ếch.