Bản đồ di truyền là gì

      32

Lập bản đồ gen - bản đồ di truyềnLập bản đồ gen là xác định trình tự và khoảng cách của các gen nhất định trên từng nhiễm sắc thể.

Bạn đang xem: Bản đồ di truyền là gì

Có hai loại bản đồ gen đó là bản đồ di truyền và bản đồ tế bào (bản đồ vật lí). Bản đồ di truyền là sơ đồ về trình tự sắp xếp và vị trí tương đối của các gen được xây dựng dựa trên tần số hoán vị gen.


*

Lập bản đồ gen - bản đồ di truyềnLập bản đồ gen là xác định trình tự và khoảng cách của các gen nhất địnhtrên từng nhiễm sắc thể. Có hai loại bản đồ gen đó là bản đồ di truyền và bảnđồ tế bào (bản đồ vật lí). Bản đồ di truyền là sơ đồ về trình tự sắp xếp và vị trítương đối của các gen được xây dựng dựa trên tần số hoán vị gen. Bản đồ tếbào là bản đồ về trình tự và khoảng cách vật vật lí giữa cá gen trên nhiễm sắcthể. Khoảng cách giữa các gen trong bản đồ tế bào được đo bằng đơn vị đochiều dài vật lí, còn khoảng cách giữa các gen trong bản đồ di truyền được đobằng tần số hoán vị gen.

Xem thêm: Yêu Đơn Phương Là Gì - Là Thứ Tình Yêu Khổ Sở Nhất Trên Đời

Bản đồ tế bào và bản đồ di truyền chỉ giống nhau vềtrình tự các gen mà không hoàn toàn tương thích về khoảng cách trên nhiễmsắc thể.Sturtevant (một học trò của Moocgan) là người đầu tiên đưa ra phương phápxác định bản đồ di truyền dựa trên tần số tái tổ hợp gen. Sturtevant cho rằngcác gen nằm càng xa nhau trên nhiễm sác thể thì xác suất để trao đổi chéoxảy ra gữa chúng càng lớn và ông cho rằng có thể dùng tần số hoán vị genlàm thước đo khoảng cách tương đối gữa các gen.Đơn vị đo khoảng cách gen được tính bằng 1% tần số hoán vị gen (để tônvinh Moocgan, 1% hoán vị gen được gọi là 1 centimoocgan, cM). 1% hoán vịgen được hiểu là 1 sản phẩm của giảm phân có hoán vị gen (giao tử) trongtổng số 100 sản phẩm của giảm phân (100 giao tử)Dựa vào tần số hoán vị gen người ta đã lập nên được bản đồ di truyền ở nhiềuloài sinh vật khác nhau. Để xác định trình tự các gen trên nhiễm sắc thể,người ta thường sử dụng phép lai phân tích giữa các cá thể dị hợp về ba cặpgen với các cá thể đồng hợp tử lặn về cả ba cặp gen. Sau đó, tiến hành phântích tần số hoán vị gen gữa hai gen một.Mặc dù tần số hoán vị gen giữa hai gen nào đó luôn nhỏ hơn 50% nhưng khicộng dồn khoảng cách giữa các gen trên nhiễm sắc thể ta có thể có tổng tầnsố hoán vị gen trên một nhiễm sắc thể sẽ lớn hơn 50 cM.Các nhà di truyền học nhận thấy rằng: tần số hoán vị gen ở giới đực và cáicủa cùng một loài có thể rất khác nhau. Ví dụ, ở ruồi giấm chỉ có con cái mớicó hoán vị gen trong khi trao đổi chéo lại không xảy ra ở các con đực; hay ởngười có một số công trình nghiên cứu cho thấy tần số hoán vị gen ở nữ caohơn ở nam.Bản đồ di truyền cho ta lợi ích dì ?Cho dù chúng ta có thể giải mà hoàn toàn bộ gen của một loài (như giải mãbộ gen người) và biết được chính xác vị trí các gen trên nhiễm sắc thể về mặtvật lí thì bản đồ di truyền vẫn rất có giá trị. Lí do là nếu ta biết được tần sốhoán vị gen giữa hai gen nào đó ta có thể tiên đoán được tần số các tổ hợpgen mới trong các phép lai. Điều này là cực kì quan trong trong công tác chọngiống cũng như trong nghiên cứu khoa học.