Chủ nghĩa hiện sinh là gì

      53
*

*




Hiện Sinh Là Một Chủ Nghĩa Nhân Bản

HIỆN SINH LÀ MỘT CHỦ NGHĨA NHÂN BẢNJEAN-PAUL SARTRE (1905-1980)

Chúng ta buộc phải xét lại thắc mắc hoàn toàn bên trên phương diện triết học: “Chủ nghĩa Hiện sinc là gì?”

*

Dịch giả Đinch Hồng Phúc & PGS.TS Nguyễn Đức Lộc

Phần to gần như ai dùng từ này ắt sẽ rất hoảng sợ Lúc biện minch đến nó, vì ngày nay nó đang trở thành một máy thời thượng, đề nghị bạn ta chuẩn bị sẵn sàng tuyên ổn ba rằng anh nhạc sĩ này giỏi anh họa sỹ nọ là một trong những “bên hiện sinh”. Một anh chuyên viết tin lặt vặt đến tờ Clartés ký kết thêm chữ “Nhà hiện tại sinh” ; với thực chất, trường đoản cú này ngày nay vẫn được dùng thừa rộng thoải mái mang lại nỗi nó không thể diễn tả được điều gì nữa cả. Có vẻ nlỗi vì thiếu một đạo giáo chi phí phong tương tự nhỏng tmáu Siêu thực , đề xuất những người dân mê thích gây điều ong tiếng ve sầu , giỏi mê say tạo phong trào, phần lớn nhắm tới triết học tập hiện tại sinc, hơn thế nữa, một triết học tập chẳng đem lại đến chúng ta điều gì trong nghành này,Thực ra, nó chính là đạo giáo ít tăm tiếng nhất, chất phác độc nhất vô nhị và chỉ dành cho những đơn vị trình độ chuyên môn cùng những đơn vị triết học nhưng mà thôi. Tuy vậy, nó có thể được quan niệm tiện lợi. Điều rắc rối là có nhị nhiều loại các đơn vị hiện sinh : loại đầu tiên là các nhà hiện tại sinc Kiđánh giáo, cùng tôi liệt Jaspers<1> và Gabriel Marcel<2> (cả nhị đa số từ dấn là người Công giáo) vào trong số kia ; một số loại lắp thêm nhì là các nhà hiện tại sinch vô thần, rất cần được liệt Heidegger<3> cùng những bên hiện sinc Pháp không giống và thiết yếu tôi vào số này. Điểm tầm thường giữa bọn họ chỉ là tại đoạn họ cho rằng tồn tại đi trước trước thực chất, tốt có thể nói, chúng ta khởi nguồn từ tính đơn vị .Cần đề nghị đọc điều đó như thế nào bắt đầu đúng? lúc ta xét một thứ phẩm, ví dụ như một cuốn nắn sách hay một nhỏ dao rọc giấy, đồ gia dụng này được tín đồ thợ sản xuất theo gợi hứng của một định nghĩa làm sao đó, và nó được quy chiếu mang lại quan niệm “dao rọc giấy”, cùng cũng khá được quy chiếu điều đó đến một chuyên môn tiếp tế có sẵn, vốn là phần tử của có mang và thực tế là 1 trong những phương pháp chế tạo. vì vậy, dao rọc giấy vừa là một trong những thứ được tiếp tế theo một pmùi hương bí quyết nào đó vừa bao gồm một tính năng khẳng định, với không có ai có thể cho rằng một tín đồ như thế nào kia tạo ra sự một con dao mà lại không biết bé dao ấy dùng thao tác gì. Vì ráng, chúng tôi vẫn bảo rằng cùng với bé dao thì thực chất – có nghĩa là tổng thể các công thức chế tạo với những thuộc tính được cho phép tạo sự nó cùng tư tưởng nó – bao gồm trước việc tồn tại ; và điều đó, trước phương diện tôi, sự hiện diện của một con dao làm sao kia hay là 1 cuốn nắn sách nào đó là được luật. Vậy là bọn họ bao gồm một viễn quan tiền kỹ thuật về trái đất, và trong viễn quan tiền này ta rất có thể nói: “sự sản xuất khẩu trước sự việc hiện nay hữu”.khi họ quan niệm Thượng đế là 1 trong đấng sáng tạo, thì vào một thời hạn dài, vị Thượng đế này được tấn công đồng với cùng 1 người thợ khôn cùng phàm; với mặc dù giáo lý cơ mà họ đã xét bao gồm là gì đi nữa, ngay cả một giáo lý nhỏng lý thuyết của Descartes hay giáo lý của Leibniz <4>, bọn họ luôn luôn ưng thuận rằng ý chí (volonté) không ít theo sau giác tính (entendement), tốt ít ra là đi cùng với giác tính, cùng Thượng đế, lúc sáng tạo ngài thấu hiểu đa số gì ngài đã trí tuệ sáng tạo. do vậy, quan niệm “nhỏ người”, trong lòng tin của Thượng đế, là hoàn toàn có thể đối chiếu với quan niệm “dao rọc giấy” vào ý thức trong phòng công nghiệp; và Thượng đế tạo thành nhỏ fan dựa vào đa số nghệ thuật với một định nghĩa trọn vẹn y hệt như người thợ sản xuất một bé dao rọc giấy dựa theo một định nghĩa và một nghệ thuật. Như vậy, mỗi một cá thể con bạn là việc lúc này hóa của một có mang làm sao đó trường tồn trong giác tính thánh thần.Vào cụ kỷ XVIII, khu vực chủ nghĩa vô thần (athéisme) của các triết nhân, ý niệm Thượng đế bị gạt vứt, mà lại không vì thế mà bạn ta gạt bỏ tư tưởng nhận định rằng bản chất tất cả trước sự tồn tại. Ý niệm này, đâu đâu bọn họ cũng gặp gỡ lại nó một không nhiều : nghỉ ngơi Diderot <5>, làm việc Voltaire <6>, cùng cả sinh sống Kant <7>. Con bạn là người tải một phiên bản tính fan (nature humaine). Bản tính tín đồ này, một định nghĩa về bé bạn, được kiếm tìm thấy nghỉ ngơi toàn bộ rất nhiều nhỏ tín đồ. Điều này Có nghĩa là mỗi một nhỏ fan là 1 đặc trưng đặc điểm của một có mang phổ quát: “con người”; ngơi nghỉ Kant, ông rút ít từ tính phổ quát ấy ra rằng vượn bạn, tín đồ ngulặng tbỏ, cũng như tín đồ thị dân phần đông được gộp vào cùng một định nghĩa với gồm cùng những đặc thù căn bạn dạng. Bởi vậy, lại một đợt tiếp nhữa, bản chất của bé người dân có trước việc hiện lên tất cả tính lịch sử dân tộc ấy nhưng mà họ sẽ chạm chán lại trong thoải mái và tự nhiên.Ttiết Hiện sinc vô thần, nhưng mà tôi đại diện thay mặt, bao gồm tính nhất quán rộng. Nó tuyên tía rằng trường hợp Thượng đế không hiện hữu, thì ít ra bao gồm một mãi mãi (un être) trong các số ấy sự hiện hữu đi trước thực chất, một mãi mãi hiện lên trước lúc rất có thể được định nghĩa bằng một quan niệm bất kỳ như thế nào, với tuyên ổn bố rằng mãi sau ấy đó là “bé người”, hay nói nlỗi Heidegger là “thực tại-người” (réalité-humaine). Ở phía trên, “sự hiện hữu đi trước bản chất” Tức là gì? Câu này có nghĩa là trước tiên con tín đồ cần hiện lên, chạm mặt gỡ, xuất hiện trong nhân loại đang, rồi tiếp nối new được tư tưởng. Con tín đồ, theo ý niệm của fan hiện sinh, còn nếu như không thể định nghĩa được, chính là vì chưng thứ nhất nó là hư vô. Nó chỉ tồn tại tiếp nối, và đang vĩnh cửu giống như những gì nó sẽ tiến hành tạo thành. vì vậy, không tồn tại phiên bản tính fan, vị không có Thượng đế nhằm suy nghĩ ra loại bạn dạng tính ấy. Con bạn không chỉ là vĩnh cửu nhỏng nó được ý niệm, Ngoài ra mãi sau như nó mong muốn trầm trồ.

Bạn đang xem: Chủ nghĩa hiện sinh là gì

*

Con fan không là gì không giống ngoài ra gì nhưng nó trường đoản cú tạo nên. Đó là bề ngoài thứ nhất của tmáu Hiện sinc. Đó cũng là điều cơ mà fan ta Hotline là tính chủ thể, và người ta vin vào danh từ bỏ ấy để trách rưới cứ đọng chúng tôi. Nhưng thông qua đó Cửa Hàng chúng tôi mong mỏi nói gì nếu như không hẳn là vấn đề bé người dân có một phẩm giá bán đắt hơn hòn đá tốt mẫu bàn? Vì chúng tôi hy vọng nói rằng trước tiên con người phải hiện hữu, Có nghĩa là bảo rằng trước tiên nhỏ fan yêu cầu là kẻ từ ném bản thân vào một sau này, và đề nghị là người ý thức về câu hỏi tự dự pngóng vào tương lai. Con bạn trước nhất là một trong những dự pngóng đang rất được sinh sống về khía cạnh cửa hàng, cụ bởi là một lắp thêm rêu, là 1 trang bị nnóng mốc hay như là một búp súp-lơ; không tồn tại gì hiện hữu một biện pháp bao gồm sẵn cho việc dự phóng ấy, không tồn tại gì lâu dài vị trí thiên đường khả niệm (ciel inteligible), với nhỏ fan trước tiên đã là các thứ mà lại nó dự tính tồn tại. Không cần phần đa gì nó ý muốn mãi sau. Vì thường thì bọn họ đọc « ý muốn » là một trong quyết định có ý thức, cùng so với phần nhiều trong số chúng ta, đưa ra quyết định ấy là đi sau đều gì nhưng mà bé người đã từ tạo nên sự thiết yếu mình. Tôi có thể mong mỏi bắt đầu làm một đảng phái, viết một cuốn nắn sách, lập gia đình, tất cả phần đông điều này chỉ là sự biểu lộ của một sự sàng lọc nguyên ổn tbỏ hơn, tự khởi rộng phần đa gì mà lại người ta call là ý chí. Nhưng nếu đúng là sự tồn tại đi trước bản chất, thì con tín đồ chịu đựng trách nhiệm về gần như gì nó vẫn trường tồn. vì vậy, bước đi đầu tiên của tngày tiết Hiện sinch là đặt đa số fan vào câu hỏi chiếm lĩnh hầu hết gì mình đang tồn tại, cùng để lên bé tín đồ toàn cục trách nhiệm về sự tồn tại của mình. Và Lúc chúng tôi bảo rằng bé người Chịu trách nát nhiệm về thiết yếu mình, thì chúng tôi không thích nói rằng bé fan chịu trách nát nhiệm về chiếc cá thể chật nhỏ bé của mình, cơ mà muốn nói rằng con tín đồ chịu đựng trách nhiệm mang lại toàn bộ số đông tín đồ.Từ “ttiết nhà thể” (subjectivisme) gồm nhì nghĩa: thứ nhất, nó mong muốn nói tới sự sàng lọc của bản thân cửa hàng cá nhân; trang bị hai, nó ước ao kể đến tính bất khả của bé tín đồ về Việc vượt qua tính công ty fan. Chính nghĩa vật dụng nhị là nghĩa sâu sát của tmáu Hiện sinch. Lúc công ty chúng tôi nói rằng nhỏ fan trường đoản cú chọn lựa, thì Shop chúng tôi hiểu rằng mỗi một người trong các chúng ta trường đoản cú sàng lọc, mà lại qua đó, Shop chúng tôi cũng muốn bảo rằng trong những lúc tự chọn lọc ta chọn lựa tất cả rất nhiều người. Thực vậy, ko một hành động làm sao trong các hành động bọn họ khi sáng tạo nên con tín đồ cơ mà họ ước ao tồn tại và lại không đồng thời tạo ra một hình hình họa về nhỏ người như họ cho rằng nó nên sống thọ. Lựa chọn sống thọ này xuất xắc trường tồn khác đó là xác minh và một dịp quý hiếm của rất nhiều gì cơ mà họ chọn lọc, vì chưng họ bắt buộc làm sao lựa chọn chiếc xấu rộng (le mal); đa số gì nhưng mà chúng ta gạn lọc, đó luôn luôn là dòng tốt hơn (le bien), với không tồn tại vật gì có thể là xuất sắc (bon) so với chúng ta mà lại không là tốt đối với hầu hết tín đồ.ngoài ra, trường hợp sự tồn tại đi trước thực chất cùng nếu như họ ý muốn hiện lên và một thời gian với vấn đề chúng ta nhào nặn bắt buộc hình hình ảnh của mình, thì hình hình ảnh ấy có giá trị đối với tất cả phần lớn bạn và đối với toàn bộ thời đại của chúng ta. Bởi vậy, trách rưới nhiệm của chúng ta to đùng rộng những so với hầu hết gì mà lại chúng ta cũng có thể suy nghĩ cho, vì nó tương quan đến toàn cục quả đât. Nếu tôi là bạn công nhân, với nếu tôi đưa ra quyết định tham gia một nghiệp đoàn Kisơn giáo chứ đọng chưa hẳn là bạn cộng sản, ví như qua sự dấn mình vào này, tôi mong cho rằng thực ra sự cam chịu đựng là chiến thuật phù hợp cùng với bé tín đồ, cùng quốc gia của bé bạn không hẳn ngơi nghỉ cùng bề mặt khu đất, thì tôi không chỉ là vận vào ngôi trường đúng theo của bản thân mình : tôi mong mỏi được cam Chịu đựng cho phần lớn fan, cho nên bước đi của tôi sẽ thừa nhận mình vào toàn bộ quả đât. Và nếu như, xét một biện pháp cá nhân rộng, tôi mong mỏi lập mái ấm gia đình, tất cả con cái, thậm chí còn ví như cuộc hôn nhân gia đình ấy chỉ tùy trực thuộc vào hoàn cảnh của mình, giỏi vào si mê của tớ, tuyệt vào sự tê mê muốn của mình, thông qua đó tôi không chỉ là cam đoan cùng với chính bản thân Hơn nữa cam đoan cùng với toàn thể thế giới đã bên trên con đường của cơ chế một bà xã một ck. vì vậy, tôi Chịu đựng trách nát nhiệm với chính mình và với tất cả tín đồ, và tôi đang sáng tạo ra một hình ảnh như thế nào đó về con bạn nhưng tôi vẫn sàng lọc ; Lúc lựa chọn lấy chủ yếu tôi, tôi lựa chọn loại người.Điều này được cho phép họ hiểu đều gì mà các tự đậy che khá chút ít phô trương như : sự thấp thỏm (angoisse), triệu chứng bị bỏ rơi (délaissement), sự tuyệt vọng (désespoir). Rồi những các bạn sẽ thấy, bọn chúng rất là giản dị và đơn giản.Trước không còn, ta phát âm nắm như thế nào về sự lo âu? Người hiện sinh chuẩn bị tuyên tía rằng con người là việc sốt ruột. Điều này có nghĩa nlỗi sau : nhỏ bạn dấn bản thân vào và nhận thấy rằng nó không chỉ là là kẻ mà lại nó đã chọn để trường thọ, nhưng mà mặt khác nó còn là một kẻ lập cơ chế đang chọn lựa đến toàn thể trái đất, nó tất yêu thoát khỏi cái cảm thức về trách nhiệm toàn diện và chuyên sâu của chính mình. Hẳn là có rất nhiều người không tỏ ra khiếp sợ nhưng lại Cửa Hàng chúng tôi xác định là chúng ta bịt che sự lo sợ của họ, họ trốn tránh nó. Chắc chắn nhiều người tin tưởng rằng trong những lúc hành vi chỉ gồm chúng ta new xả thân thôi, và một khi ta nói với chúng ta rằng: “Nhưng giả dụ các fan cũng làm cho những điều đó thì sao?”. Họ nhũn nhặn vai đáp: “Chẳng ai làm cho rứa đâu”. Nhưng thực ra, ta đề nghị luôn luôn trường đoản cú hỏi: “Điều gì sẽ xảy ra nếu rất nhiều fan mọi có tác dụng như vậy?” Và ta chỉ hoàn toàn có thể thoát khỏi dòng ý suy nghĩ ko yên ấy bằng một sản phẩm công nghệ ngụy tín (mauvaise foi). Người nói dối rồi trường đoản cú đậy liếm, bằng cách nói rằng: “chẳng ai có tác dụng cầm đâu”, là 1 trong bạn sẽ cắn rứt lương chổ chính giữa mình, bởi hành động dối trá bao hàm một quý hiếm thông dụng được gán mang đến tiếng nói dối. Ngay lúc giá trị ấy bị bịt giấu thì sự lo lắng xuất hiện thêm. Đây là sự việc sợ hãi nhưng Kierkegaard Gọi là “nỗi lo ngại của Abraham”. Chắc hẳn chúng ta những biết câu chuyện này. Một thiên sứ đọng sẽ lệnh truyền mang lại Abramê man yêu cầu quyết tử đứa đàn ông của ông: phần đa sự vẫn giỏi đẹp nếu kia đích thực là thiên sứ, fan đã đi vào cùng nói : “Ngươi là Abrasi mê, ngươi sẽ hy sinh đứa con trai của ngươi”. Nhưng bất cứ ai cũng hoàn toàn có thể từ bỏ hỏi trước hết: “Đó có thật là vị thiên sứ đọng không?”, cùng tiếp theo: “Tôi bao gồm thậf là Abrađê mê không?”, “Ai vẫn xác nhận ho tôi điều này?” <…>. Không bao gồm gì cho thấy tôi là Abramê say, và mặc dù vậy tôi luôn luôn bắt buộc tiến hành hồ hết hành động gương mẫu.Đối với tất cả fan, các sự ra mắt nlỗi thể tổng thể trái đất đang hướng mắt vào phần đông gì mình đã làm cho và sẽ hướng theo đầy đủ gì bản thân đang làm. Và mỗi cá nhân đang nên từ nhủ rằng « Tôi gồm thực là người có quyền hành động mang lại nỗi trái đất đề xuất hướng theo hầu như hành vi của mình ko ? Và nếu như bạn nào ko từ nhủ điều này thì chính là anh ta vẫn bít giấu sự lo lắng.Và Lúc nói về “triệu chứng bị quăng quật rơi”, thì chúng tôi chỉ hy vọng nói rằng Thượng đế ko hiện hữu, và điều cần thiết là từ đó ta yêu cầu rút ra mang đến hết những hệ trái. <…> Người hiện sinc cho là điều rất cạnh tranh xử là Thượng đế ko hiện lên, bởi vì phần lớn kĩ năng search thấy những cực hiếm vào thiên đường khả niệm đã thiếu tính cùng rất Ngài; không còn tồn tại bất cứ cái thiện tiên nghiệm như thế nào địa điểm thiên đường ấy nữa, bởi vì không tồn tại ý thức vô hạn cùng tuyệt đối hoàn hảo như thế nào để suy tưởng về nó ; không nơi đâu nó được viết rằng : “cái thiện vẫn hiện hữu”, “cần được trung thực”, “không được nói dối”, do rõ ràng chúng ta sẽ vĩnh cửu trên một phương diện chỉ bao hàm nhỏ bạn nhưng thôi. Dostoïevski <8> nói: “Nếu Thượng đế không tồn tại, những sự đông đảo được phép”. Đấy đó là điểm lên đường của ttiết Hiện sinc. Thực vậy, hầu hết sự hầu hết được phép nếu Thượng đế ko hiện hữu, với vì vậy, bé tín đồ bị quăng quật rơi, bởi vì bé fan không tìm thấy sinh hoạt trong nó tương tự như ngơi nghỉ ngoại trừ nó một năng lực làm sao để dính rước. Trước không còn, nhỏ fan không tìm kiếm thấy sự bào chữa như thế nào.Nếu quả tình là việc hiện lên đi trước bản chất, thì ta sẽ không lúc nào hoàn toàn có thể giải thích bằng phương pháp quy chiếu mang đến một bản tính người bị đông cứng đang cho nào; có thể nói rằng, không tồn tại ttiết vớ định, con tín đồ là thoải mái, con bạn được thoải mái. Mặt khác, giả dụ Thượng đế ko hiện lên, bọn họ đã không tìm kiếm thấy trước phương diện mình hầu như cực hiếm cùng những bổn phận khiến cho hành động của chúng ta được chính đáng. bởi vậy, phía đằng sau chúng ta cũng như vùng trước họ, trong miền ánh nắng của những quý giá, chúng ta không tồn tại số đông biện minh giỏi đông đảo bao biện. Chúng ta chỉ một mình, không tồn tại sự cãi. Đó là tất cả những gì tôi miêu tả bằng phương pháp bảo rằng nhỏ người bị kết án cần tự do. “Bị kết án”, chính vì bé người ko tự tạo cho chủ yếu bản thân, nhưng còn mặt khác, “buộc phải từ do” bởi vì một Lúc bị quăng ném nhẹm vào quả đât, bé fan Chịu đựng trách nhiệm về toàn bộ phần đông gì tôi đã có tác dụng. Người hiện sinh không tin tưởng vào sức khỏe của đam mê, và ko khi nào nghĩ rằng một ham mãnh liệt là 1 trong chiếc thác cuộn phá dẫn nhỏ fan tới các hành động như thế nào kia nlỗi một chi phí định, với vì vậy là 1 trong những sự ôm đồm . Người hiện tại sinc nhận định rằng nhỏ người Chịu trách rưới nhiệm về sự việc đắm đuối của bản thân mình.

ĐINH HỒNG PHÚC trích dịch

<1> Karl Theodor Jaspers (1883-1969) là nhà tâm thần học với triết học tập tín đồ Đức, thay mặt đại diện mang lại triết học tập hiện nay sinch Kisơn giáo. Các công trình xây dựng thiết yếu của ông: Triết học tập (1932), Lý tính với hiện hữu (1935), Triết học tập hiện nay sinc (1938), Dẫn luận triết học tập (1950), Lý tính và bội phản lý tính trong thời đại họ (1950).<2> Gabriel Marcel (1889-1973) là nhà triết học tập, phê bình văn uống học tập, cùng là công ty soạn kich fan Pháp, đại diện thay mặt cho giải pháp Kiđánh giáo vào triết học tập hiện sinh. Các công trình chủ yếu của ông: Sự tồn tại với tính một cách khách quan (1914), Tồn trên cùng Có (1935), Những bé tín đồ phòng nhỏ người (1951), Con bạn nghi hoặc (1955), Phđộ ẩm giá bán nhỏ fan (1964).<3> Martin Heidegger (1889-1976) là nhà triết học Đức, tất cả phương châm không hề nhỏ đối với sự có mặt và cải tiến và phát triển tmáu Hiện sinh và những ttiết khác như Thông diễn học tập (Gadamer) với Hậu-cấu trúc (Derrida cùng Foucault). Công trình chính: Sein und Zeit (Tồn trên với thời hạn, 1927).

Xem thêm: References Trong Cv Là Gì ? Cách Viết Reference Trong Cv 3 Lưu Ý Khi Viết Reference Trong Cv Xin Việc

<4> Gottfried Wilhelm von Leibniz (1646-1716) là bên triết học Đức. Các dự án công trình triết học chính: Luận văn về Siêu hình học, 1686, Những tiểu luận bắt đầu về giác tính của con bạn, 1705, Đơn tử luận 1714. (ND).<5> Denis Diderot (1713-1784): đơn vị văn, nhà triết học với bên bách khoa thỏng fan Pháp, sáng lập với công ty trì cỗ Bách khoa thư (1750), một dự án công trình vai trò hết sức đặc biệt quan trọng cho việc phát triển của trào lưu Khai minch làm việc Pháp. (ND).<6> Voltaire (1694-1778), tên thiệt là Franois-Marie Arouet, là đơn vị văn uống, bên triết học fan Pháp, đại biểu lỗi lạc của trào lưu tư tưởng Knhị minh. Các tác phđộ ẩm chính: Csản phẩm Candide hay công ty nghĩa lạc quan (1759), Những lá tlỗi triết học tập (1734). (ND).<7> Emmanuel Kant (1724-1804) là nhà triết học duy vai trung phong khôn xiết nghiệm Đức, có tác động vô cùng lớn bự so với cục bộ triết học Tây phương thơm văn minh.<8> Fedor Mikhaïlovitch Dostoïevski (1821-1881) là một đại văn uống hào Nga, được xem là một trong những bạn góp thêm phần đặc trưng cho sự ra đời tmáu Hiện sinc. (ND).